Menu

 

logoidea

Το δόγμα της παθητικότητας

Του Ορέστη Π. Κύρτση -

Εδώ και καιρό έχω διαμορφώσει την πεποίθηση ότι εμείς οι Έλληνες έχουμε αναπτύξει ένα πλέγμα μηχανισμών προκειμένου να περιορίζουμε τη δημιουργικότητά μας στην εμπλοκή με διάφορες κλίμακες παραγωγικών κοινοτήτων με την ευρεία έννοια. Θα έλεγε κανείς ότι αυτή η παθολογία εμφανίζεται προκειμένου να μετριάζει τον ενεργητικό χαρακτήρα του ρόλου των πολιτών.

Στο μυαλό μου έχω ένα τριγωνικό παράδειγμα που πιθανότατα είναι ατελές ή αποσπασματικό, νομίζω είναι, ωστόσο, ενδεικτικό. Αν αντιπαραβάλουμε τη στερεοτυπική σχέση των δύο μερών α. σ’ ένα σχολείο μεταξύ δασκάλου – μαθητών, β. σε μια εταιρεία μεταξύ εργοδότη – εργαζομένων και γ. σε ένα κόμμα μεταξύ μεγαλοστελέχους – μελών, θα διαπιστώσουμε μια κοινή «παθολογία». Διακρίνεται μια τάση υποταγής στην εκάστοτε «ηγεσία» όχι κατ’ ανάγκη με όρους δουλικότητας, αλλά με όρους εξάρτησης. Αναφέρομαι σε μια εξάρτηση που εξυπηρετεί την απουσία δημιουργικής πρωτοβουλίας και εξασφαλίζει ένα ασφαλές περιβάλλον ώστε να είναι δυνατή η απολαβή μιας έτοιμης αμοιβής.

Ώστε δημιουργείται μια σχέση με πελατειακό χαρακτήρα, όπου ο πελάτης – υφιστάμενος αξιώνει με κάθε τρόπο από τον αξιωματούχο να του παρέχει σε μια από τις τρείς παραπάνω περιπτώσεις αντίστοιχα, την έτοιμη γνώση – βαθμό, στο σχολείο, εντολή για διεκπεραίωση εργασίας – μισθό, στην εργασία, υπόσχεση για ευημερία, στο κόμμα.

Ο μαθητής απολαμβάνει την έτοιμη γνώση από το δοσμένο σύγγραμμα το οποίο καλείται να αποστηθίσει ενεργοποιώντας ελάχιστα την κρίση του. Στο βαθμό που ακολουθήσει πειθήνια τη συνταγή, με συνένοχο το δάσκαλο θα αμειφθεί με καλό βαθμό. Ο υπάλληλος της εταιρείας ως εκτελεστικό όργανο θα λάβει την εντολή της διεκπεραίωσης μιας εργασίας με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά χωρίς να απαιτηθεί αναγκαία η γνώμη του, πράγμα που δεν έχει λόγο να το επιδιώξει ούτως ή άλλως, αφού η συμβολή αυτή αρκεί να του εξασφαλίσει μισθό. Το δε μέλος του κόμματος εξουσίας έμαθε πάντα να είναι περισσότερο χειροκροτητής, παρά συνδιαμορφωτής μιας πολιτικής. Περιμένει το μεγαλοστέλεχος να τον καθοδηγήσει, τον υποψήφιο βουλευτή να του τάξει τακτοποίηση στο δημόσιο και ευημερία. Στο τέλος της μέρας θα τον ελέγξει αν τήρησε την υπόσχεση, αλλά ο ίδιος θα έχει περιοριστεί στο ρόλο του παρατηρητή. Σκεφθείτε την εφαρμογή του τελευταίου μοντέλου στην πολιτική συμπεριφορά του συνόλου της κοινωνίας.

Φυσικά, για να διασφαλιστεί η αμοιβή πρέπει με κάθε τρόπο να διασφαλιστεί και να υπηρετηθεί η δοσμένη τυπολογία συνεργασίας χωρίς απώλειες και παρεκβάσεις και με την απόλυτη προϋπόθεση ότι κανείς δε θα παρεκκλίνει από την παγιωμένη αυτή λειτουργία. Όποιος μεταβάλει την παραγωγικότητά του ή αναπτύξει πρωτοβουλίες εκτός του αρχικού προγραμματισμού, αποτελεί αυτόχρημα κίνδυνο για την ομάδα.

Έτσι συντηρούνται ελάχιστα παραγωγικές ομάδες, αμοιβαία ικανοποιημένες στο βαθμό που η προσφορά και η ζήτηση ισοσκελίζονται μέσα σε φαύλα συστήματα που μακροπρόθεσμα χρεωκοπούν.

Κάποιοι θα βιάζονταν να φωνάξουν «είναι ο καπιταλισμός, ηλίθιε!», αλλά ανεξαρτήτως αν αποδειχθώ ένας ακόμη ηλίθιος, ο ίδιος ο καπιταλισμός δε σχετίζεται κατά κανένα τρόπο με την έλλειψη δημιουργικότητας των κοινοτήτων, τουναντίον μάλιστα. Αυτός που συνδέεται είναι ο λεγόμενος πελατειακός καπιταλισμός -που επί δεκαετίες μεσουρανεί στη χώρα μας- περισσότερο ως αιτιατό παρά ως αίτιο της συνταγής που περιγράφω.

Ορέστης Π. Κύρτσης

«Γεννήθηκα στο βράχο της ξερολιθιάς» έλεγε ο ποιητής, αλλά εγώ προτίμησα -δικαίως- την Αθήνα, μεγαλώνοντας στο κέντρο και την περιφέρειά της. Όπως και αναμενόταν, φοίτησα στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών με αποτέλεσμα συχνά - πυκνά να δηλώνω «εικαστικός». Ο πνευματικός εαυτός μου είναι ευτυχής με αυτό το ταξίδι, ο τεχνοκράτης όμως με οδήγησε σε δρόμους πιο εφαρμοσμένους -πάντα καλλιτεχνικούς- κι έτσι βρέθηκα να πειραματίζομαι και με το επιχειρείν. Αλλά δε μου έφτανε αυτό. Από τον καιρό ήδη που ενηλικιώθηκα, συνειδητοποίησα ότι δε μπορεί κανείς να με εμποδίσει να εμπλακώ σε αμφιλεγόμενες υποθέσεις. Οπότε βούτηξα στη θάλασσα της πολιτικής κι από τότε δε χάνω καιρό να κολυμπώ σε νερά πότε στεκάμενα και πότε ταραγμένα. Κάποτε λέω να βγω, ύστερα σκέφτομαι πόσες ιδέες ακόμη δεν έχουν πάρει το δρόμο προς την εφαρμογή και ξανοίγομαι πάλι. Άλλωστε ό,τι κι αν σχεδιάζω είναι αναπόφευκτα πολιτικά φιλτραρισμένο. Εν τω μεταξύ, κάποιοι εκτός από «πολιτικό» με κατηγορούν και για «ποιητή», αλλά για μένα να μιλάμε τώρα; Έχουμε πολλά να πούμε.

follow opkyrtsis @ twitter

Ιστότοπος: opk.gr
  • Δεν βρέθηκαν σχόλια

Αφήστε τα σχόλια σας

0
τους όρους και τις συνθήκες.
επιστροφή στην κορυφή
arriton2
© 2013, arriton.gr