Menu

 

logoidea

Νίκος Γιαννής.

Νίκος Γιαννής.

 Ο Νίκος Γιαννής γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Έζησε για αρκετά χρόνια στο Στρασβούργο και τις Βρυξέλλες, όπου και εργάζεται σήμερα. Είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Δημόσιο Δίκαιο στο Πανεπιστήμιο Στρασβούργου και στο Αμερικανικό πολιτικό σύστημα στο Πανεπιστήμιο Λαφαγιέτ στην Πενσυλβάνια (ΗΠΑ). Είναι διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστήμιου Αθηνών.
"Ιδρυτής και Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Έκφρασης". Καθηγητής στο Τμήμα Ευρωπαϊκού Πολιτισμού στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, στην Πάτρα (2005-2010). Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος ΟΛΠ (2004-2005). Συντάκτης πολλών άρθρων σε πολιτικά και επιστημονικά, ελληνικά και ξένα, περιοδικά και εφημερίδες και επιμελητής έκδοσης βιβλίων και εντύπων. Τέλος, είναι συγγραφέας του βιβλίου "Τι είναι η κοινωνία πολιτών" (2002).
 

Ένας είναι ο εχθρός, ο ολοκληρωτισμός. Του Νίκου Γιαννή.

 
Γιατί μου φαίνεται ότι η πράξη «Μπαλτάκος – Σαμαράς» που παίζεται τις τελευταίες μέρες του έργου «Χρυσή Αυγή» που παίζεται από τον Σεπτέμβριο 2013, δεν είναι πρώτη προβολή, σαν να το έχω ξαναδεί. Μου θυμίζει μια άλλη «αδελφοκτόνο» σύγκρουση το 1983 στη Νομική Αθηνών που οδήγησε στη διαγραφή του «συναδέλφου» (τότε) Μάκη Βορίδη από τον Σύλλογο Φοιτητών Νομικής Αθηνών. Η ποινή ήταν ατιμωτική για την εποχή αφού ο σύλλογος ήταν ενιαίος, συμμετείχαν δηλαδή όλοι οι φοιτητές και μοναδική αιτία διαγραφής που προέβλεπε το καταστατικό ήταν οι φασιστικές ιδέες και δραστηριότητα και ήταν η πρώτη φορά στη μεταπολίτευση που επιβαλλόταν σε φοιτητή.
 
Το ενδιαφέρον  είναι ότι την πρόταση της διαγραφής έφερε στη Γενική Συνέλευση όχι μια εκ των αριστερών παρατάξεων αλλά η ΔΑΠ, δηλαδή η φοιτητική οργάνωση της Νέας Δημοκρατίας, των Ε.Αβέρωφ, Α.Σαμαρά και Β.Μιχαλολιάκου δια του τότε εκπροσώπου της Χρ. Χατζηεμμανουήλ, με τον οποίο μάλιστα ο Μ. Βορίδης δραστηριοποιείτο κατά τα προηγούμενα μαθητικά χρόνια στο Κολλέγιο Αθηνών μέσω της μαχητικής δεξιάς οργάνωσης «Ελεύθεροι Μαθητές».
 
Το 1983 βεβαίως τα πράγματα δεν ήταν καθόλου εύκολα για την ελευθερία της έκφρασης και τις φιλελεύθερες ιδέες της ανοιχτής κοινωνίας, ειδικώς στα Πανεπιστήμια. Όσοι τότε κάναμε τελικώς τη ΔΑΠ πρώτη δύναμη στα Πανεπιστήμια το υπέστημεν και το γνωρίζουμε καλά. Στο αντίποδα της σημερινής ΕΛΙΑΣ, το ΠΑΣΟΚ τότε, με σημερινά μάτια πλέον, δεν είναι δύσκολο να καταταγεί στα κόμματα που δεν πίστευαν βαθειά στους θεσμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, στα δικαιώματα και τις ελευθερίες της αστικής πολιτείας και του ευρωπαϊκού κράτους δικαίου και η απροκάλυπτη βία ήταν αποδεκτό αν όχι επιβεβλημένο μέσο καθημερινής πάλης, αφού η δεξιἀ επρόκειτο να μείνει στα χρονοντούλαπα της ιστορίας. Η απόπειρα να κολλήσει κανείς μια μόνον αφίσα της ΔΑΠ, έστω για λόγους συμβολικούς, σ’ έναν ωκεανό αριστερής προπαγάνδας και -αντιαισθητικής μεταξύ άλλων- κατάληψης όλων των τοίχων των πανεπιστημίων μέχρι την οροφή, εθεωρείτο μείζων πρόκληση του «δημοκρατικού αισθήματος» της ΠΑΣΠ/ΠΑΣΟΚ και των άλλων «δημοκρατικών δυνάμεων»!
 
Δεν ενδώσαμε όμως όλοι στις σειρήνες των ολοκληρωτικών θεωριών και πρακτικών. Αντιθέτως, υπερασπισθήκαμε με τεράστιο σθένος και προσωπικές θυσίες, τον κόσμο της προόδου, τις δυτικές αξίες και τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της Ελλάδας, στον φοιτητικό χώρο, στη νεολαία και στην κοινωνία ευρύτερα. Αυτός ο ιδεολογικός αγώνας συμπυκνωνόταν υπό το σύνθημα «Ἐνας είναι ο εχθρός ο ολοκληρωτισμός», με το οποίο συμμετείχαμε κάθε χρόνο στην πορεία του Πολυτεχνείου, υφιστάμενοι συστηματικές προκλήσεις και βία από τον αριστερό λαϊκισμό και την αριστερίστικη τρομοκρατία, ενώ υπό το ίδιο σύνθημα υφιστάμεθα τότε ανάλογες προκλήσεις και βία κατά τον εορτασμό της επετείου του Μακρυγιάννη από τους δεξιούς υπερ-πατριώτες και τους θιασώτες της φασιστικής βίας.
 
Τον Δεκέμβριο του 1983 καταγγείλαμε τις εξτρεμιστικές ομάδες των κενταύρων και των ρέιντζερς που είχαν δημιουργηθεί στην ΟΝΝΕΔ και ζητήσαμε τη διεξαγωγή του πρώτου συνεδρίου ώστε να συζητούνται και να αποφασίζονται οι ιδεολογικές και πολιτικές θέσεις και να εκλέγονται τα όργανα και η ηγεσία, κάτι που κάθε άλλο παρά εθεωρείτο αυτονόητο. Όσοι ηγηθήκαμε αυτού του εσωτερικού αγώνα το πληρώσαμε με τη διαγραφή μας από την οργάνωση, όμως ο στόχος της κατάκτησης του συνεδρίου επετεύχθη με την προκήρυξη του τον Ιανουάριο του 1984 (αν και έγινε 3 χρόνια αργότερα) από τον αείμνηστο Πρόεδρο Ε.Αβέρωφ και αργότερα, τον φθινόπωρο του 1984, με την αλλαγή ηγεσίας της Ν.Δ. (Κ.Μητσοτάκης) και συνακόλουθα της ΟΝΝΕΔ (Β.Μειμαράκης). 
 
Στη Γ.Σ. της Νομικής όπου διεγράφη ο Μ.Βορίδης, καταψήφισα την πρόταση διαγραφής του, μαζί με έναν μόνον ακόμη συμφοιτητή μας, σε μια αίθουσα όπου πάνω από 1.000 άτομα παλλόταν από «δημοκρατικό και αντιφασιστικό» ενθουσιασμό, για τους εξής δύο λόγους, όπως από του βήματος και εγγράφως εξήγησα:
- οι ολοκληρωτικές ιδέες δεν καταπολεμώνται αποτελεσματικά δια του θεσμικού αποκλεισμού, αντιθέτως εκτρέφονται και οξύνονται με αυτόν τον τρόπο, καταπολεμώνται με τη δύναμη του ορθού λόγου, του επιχειρήματος, της ελευθερίας και της ανοιχτής κοινωνίας, νομικώς δε ελέγχονται αυστηρά οι ποινικώς κολάσιμες πράξεις κι επίσης
- η απόφαση για διαγραφή της άκρας δεξιάς αφού δεν συνοδεύεται από ανάλογη απόφαση διαγραφής της αναλόγου ολοκληρωτισμού άκρας αριστεράς, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή για λόγους άνισης μεταχείρισης.
 
Ο Μ. Βορίδης και επισήμως στερημένος της δυνατότητας προς «νόμιμη» φοιτητική πολιτική δραστηριότητα με την απόφαση αυτή, περιθωριοποιήθηκε περαιτέρω και ανέπτυξε τα χρόνια που ακολούθησαν ιδέες και πρακτικές που δεν είναι βέβαιο ότι θα ανέπτυσσε, εφόσον παρέμενε ενταγμένος, έστω στις υπώρειες, του δημοκρατικού παιχνιδιού. Κι όταν ακόμη αργότερα επέστρεψε από τις μεταπτυχιακές του σπουδές και επιδίωξε την ενεργό ένταξη του στη «φιλελεύθερη» Νέα Δημοκρατἰα η ίδια προσέγγιση και τα ίδια περίπου άτομα, ουσιαστικά τον ώθησαν στη δημιουργία πολιτικών μορφωμάτων στην άκρη του πολιτικού φάσματος και μετά στη συμμετοχή του στο λαϊκιστικό ΛΑΟΣ, μέχρι τη σημερινή του εξέλιξη, που πιστεύω πως επιβεβαιώνει τη βασιμότητα του ισχυρισμού μου και της θέσης μου τότε.
 
Η δημοκρατία σε συνδυασμό με το κράτος δικαίου είναι ένα πολιτικό σύστημα ένταξης και όχι αποκλεισμού, πειθαναγκασμού όσων αποκλίνουν πολύ, ακόμη κι εκείνων που την αντιστρατεύονται, αυτή είναι η δύναμη της. Όπως και η κοινωνία και το σωφρονιστικό σύστημα τείνουν και ορθώς να δίνουν τακτικά ευκαιρία επανένταξης στους παραβάτες. Ειδάλλως θα έπρεπε να ταχθούμε υπέρ της θανατικής ποινής, στην οποία όμως δεν πιστεύω πως ως άνθρωποι έχουμε το φιλοσοφικό-ηθικό δικαίωμα, η οποία δεν φαίνεται να λύνει τα προβλήματα και φυσικά υπόκειται πάντοτε στο μικρό ωστόσο υπαρκτό στατιστικό λάθος. Η δημοκρατία για τη γενιά μου, τη γενιά μετά το Πολυτεχνείο, δεν είναι ούτε αναγκαίο κακό ούτε πρόσχημα, είναι ένας από τους σκοπούς της κοινωνικής συνύπαρξης και του καθενός μας ξεχωριστά, είναι στάση ζωής. Αυτό που κάνει τη ζωή, ως αδιάκοπο αγώνα επιβίωσης, ευτυχή είναι η γοητεία της αξιοπρεπούς επιβίωσης, δηλαδή όχι επιβίωση σε βάρος των άλλων κι ακόμη καλύτερα επιβίωση μαζί με τους άλλους, εν ελευθερία.
 
Κατ’ αναλογία, εφόσον καλώς ή κακώς το Σύνταγμα του 1974 δεν προέβλεψε τη θέσπιση προϋποθέσεων για την έγκριση των πολιτικών κομμάτων και μάλιστα κατ’ απαίτηση ΠΑΣΟΚ και αριστεράς, η ποινικοποίηση της Χρυσής Αυγής και όχι η δίωξη αποκλειστικώς πράξεων και προσώπων, ελέγχεται πολλαπλώς κι επίσης για την τελική αποτελεσματικότητα της. Εφόσον ο φορέας ολοκληρωτικών ιδεών αισθάνεται εν αδίκω διωκόμενος με βάση το θεσμικό πλαίσιο του δημοκρατικού κράτους δικαίου, παρότι δεν πιστεύει σε αυτό, καταρρέει οφθαλμοφανώς ο ισχυρισμός της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στη συνείδηση του και ενισχύεται η ροπή του προς τον ολοκληρωτισμό, ριζοσπαστικοποιείται κι άλλο και νέα δεινά αναφαίνονται.
 
Το πρόβλημα είναι ακριβώς, η ποινικοποίηση μιας ολοκληρωτικής ιδεολογίας ή, στην καλύτερη περίπτωση, η εντύπωση που δημιουργείται περί αυτού, και μάλιστα κατ’ απαράδεκτη διείσδυση της εκτελεστικής εντός της δικαστικής εξουσίας και με ποταπό κίνητρο την ευκαιριακή υφαρπαγή ψήφων και ταυτοχρόνως η συνειδητή υπόθαλψη συνεργατών σε κορυφαίο κομματικό, κυβερνητικό και επιτελικό επίπεδο, οι οποίοι είναι φορείς ολοκληρωτικών κοσμοθεωρήσεων.
 
Η απάντηση στον ολοκληρωτισμό είναι η δύναμη της ανοιχτής κοινωνίας, δηλαδή ο ορθός λόγος και τα επιχειρήματα, οι κατακτήσεις της δημοκρατίας, το κεκτημένο της ελευθερίας και των δικαιωμάτων και η αδιαπραγμάτευτη ισχύς του κράτους δικαίου, έναντι όλων όμως. Γιατί η Χρυσή Αυγή προσφέρει σανίδα σωτηρίας προς το παρόν στο κατεστημένο και στον κρατισμό, άπαντες σύσσωμοι ωρύονται τώρα δίκην δημοκρατικότητας, για το τέρας που γιγαντώθηκε εξαιτίας όλων όσων έκαναν ώστε να φτάσουμε στην ανάγκη των μνημονίων. "Δίνουν τα ρέστα τους". Όμως όποιοι έσπειραν ανέμους θερίζουν θύελλες Αν δεν αλλάξει ριζικά το πολιτικό δυναμικό, αν το κράτος δεν τεθεί απτά στην υπηρεσία του πολίτη, αντί ο πολίτης να υπηρετεί και να συντηρεί τη δημόσια, σπάταλη, διεφθαρμένη ή αργόμισθη, γραφειοκρατία κι αν δεν γίνουμε επιτέλους κανονικοί Ευρωπαίοι πολίτες. Η τελευταία εξέλιξη δείχνει να δικαιώνει το τέρας κι αυτό είναι τρομακτική κατάληξη, πλήρης διαστρέβλωση, φωνάζει τώρα ο κλέφτης να φοβηθεί ο νοικοκύρης.
 
Για τους παραπάνω λόγους, παρότι είναι απολύτως σημαντική η ανάγκη να διαφυλαχθεί η σταθερότητα ώστε να κεφαλαιοποιηθούν οι θυσίες, καθώς και να προστατευθεί ο θεσμός του Πρωθυπουργού, το ζήτημα της συνέχισης της κυβέρνησης Α. Σαμαρά, χωρίς εξηγήσεις, ανάληψη ευθύνης και κατηγορηματικές δεσμεύσεις για το μέλλον και την ανεπιφύλακτα δημοκρατική και φιλελεύθερη ταυτότητα της Ν.Δ., μου φαίνεται αξεπέραστο. Αν δεν γίνει αλλαγή Πρωθυπουργού ίσως θα ήταν ορθό να γίνει αλλαγή του Προέδρου της Ν.Δ. Εφόσον εν τοις πράγμασι το θέμα ξεπερασθεί, τότε μια πιθανή μελλοντική κυβέρνηση υπό τον ΣΥΡΙΖΑ θα νομιμοποιείται να διατηρεί εκλεκτικές συγγένειες σε κορυφαίο μάλιστα επίπεδο με ολοκληρωτικές ιδέες και παρά τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, όπως συνέβη τη δεκαετία του ‘80.
 
Αυτό, δεν μπορούμε να το επιτρέψουμε. Γιατί ο αγώνας για τη δημοκρατία και την ελευθερία είναι συνεχής και δεν επιτρέπει εφησυχασμό, όπως μας θύμισε και ο Πρόεδρος Ομπάμα πρόσφατα στις Βρυξέλλες! Δημοκρατία λοιπόν, πριν τη Νέα Δημοκρατία. Και ένας είναι ο εχθρός ο ολοκληρωτισμός
 

Μια αντιπρόταση αττικής ανάπτυξης. Toυ Νίκου Γιαννή.

 
Ένας Αττικός παραθαλάσσιος πεζόδρομος και ποδηλατόδρομος. Κακιά Σκάλα, Μέγαρα, Ν.Πέραμος, Ελευσίνα, Ασπρόπυργος, Σκαραμαγκάς, Πέραμα, Πειραιάς, Φάληρο, Γλυφάδα, Βούλα, Βάρκιζα, Ανάβυσσος, Θυμάρι, Σούνιο, Λαύριο, Θορικό, Αυλάκι, Αρτέμιδα, Ραφήνα, Μάτι, Ν.Μάκρη, Μαραθώνας, Δικαστικά, Αγ. Μαρίνα, Παραλία Βαρνάβα, Κάλαμος, Ωρωπός, Χαλκούτσι. 
3-4 μέτρα πλάτος αρκούν. Χωμάτινη διαδρομή χωρίς ασφαλτο--σφράγιση εκτός από εκεί που είναι αναπόφευκτο. Κατά διαστήματα υποδομή για υπαίθριες σωματικές ασκήσεις , ξεκούραση, συζήτηση και παρέα, μικρές παιδικές χαρές, απόλαυση φύσης και θέας, πινακίδες με σύντομη επεξήγηση για την ιστορία του τόπου, τη βιοποικιλότητα και την αξία της φυσικής ζωής, πρόσβαση στη θάλασσα. 
Σύνδεση με κάθετους άξονες που εξασφαλίζουν και προβάλλουν αφενός την εύκολη πρόσβαση στον πεζόδρομο, αφετέρου τους παρακείμενους οικισμούς και πόλεις, τα μουσεία και χώρους αρχαιολογικού, πολιτιστικού, καλλιτεχνικού και περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, εστιατόρια και άλλες παραγωγικές δραστηριότητες. Ευκαιρίες εθελοντικής εργασίας και ελεύθερης σκέψης σε συνεργασία με συλλόγους και την τοπική αυτοδιοίκηση: δασο-επιτήρηση και φύτευση, καθαρισμός παραλιών, συντήρηση του ίδιου του πεζόδρομου, υπαίθρια πολιτιστικά δρώμενα, προώθηση τοπικών προϊόντων και κοινωνικής οικονομίας, διαλεκτικοί όμιλοι και παραγωγή σκέψης.
Κατασκευή και διαχείριση σε αγαστἠ συνεργασία δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Όποιες πρόσθετες υπηρεσίες το απαιτούν ας υπάρχει ένα αντίτιμο. 
Κοινό – στόχος: όλοι οι ντόπιοι, όλοι οι Αθηναίοι, όλοι οι Έλληνες, όλοι οι Ευρωπαίοι, όλος ο κόσμος. 
Δεν θα γίνει ποτέ. Κρίμα και ντροπή, αν είναι έτσι. Είναι όμως;

Eλλάς, Γερμανία:Θέλει αρετή και τόλμη η Ελευθερία.

Toυ Νίκου Γιαννή.Ενώ στην Ελλάδα το 2007 και 2008 αγρότες,  αδύνατοι κ.α. εισέπρατταν τσάμπα χρήματα λόγω κρίσης και άλλοι εξυπηρετούντο ποικιλοτρόπως μέχρις διορισμού και το 2009 λεφτά υπήρχαν, όλα αυτά στου κασίδι το κεφάλι, την ίδια χρονιά (2009) η Γερμανία σημείωνε τη μεγαλύτερη οικονομική ύφεση από τον β΄παγκόσμιο πόλεμο, -5,1% του ΑΕΠ, κύκλο στον οποίο είχε εισέλθει  από τον Σεπτέμβριο 2008. Τη χρονιά αυτή το εμπορικό ισοζύγιο του γερμανικού εξαγωγικού γίγαντα έπεφτε κατά €50δις σε σχέση με το 2007, φτάνοντας τα 118,5δις.  Όμως το 2010 πέτυχε +4,2% και το 2011 +3%.
 
Η αμερικανική κρίση του 2007 βρήκε τη Γερμανία υπό κυβέρνηση μεγάλης συνεργασίας, χριστιανοδημοκρατών και σοσιαλδημοκρατών που είχαν αποσπάσει περίπου τα ίδια εκλογικά ποσοστά. Η προηγούμενη κυβέρνηση σοσιαλδημοκρατών και πρασίνων είχε περάσει αμφισβητούμενα μέτρα, υποτίθεται υπέρ της απασχόλησης αλλά στην ουσία σε βάρος της ανάπτυξης, οπότε γι’ αυτήν την κυβέρνηση της μεγάλης συνεργασίας ήταν εύκολο να περάσει μέτρα απελευθέρωσης και πρόσκαιρης λιτότητας, ειδικώς προνοώντας έγκαιρα για τις συνέπειες της επερχόμενης κρίσης.
 
Το σημαντικότερο, διαβλέποντας την καταιγίδα, εργοδότες και εργαζόμενοι, αντί να διχασθούν σε δοσίλογους του «παγκόσμιου κυβερνήτη» και σε «πατριώτες», συνήψαν οικειοθελώς μεταξύ τους ένα μνημόνιο, ώστε ο Σόιμπλε να φτάνει να αναγνωρίζει δημοσίως το 2013 ότι η επιτυχία οφείλεται κατά βάση στους κοινωνικούς εταίρους παρά στους πολιτικούς! Αντιθέτως στην Ελλάδα ουδείς εργαζόμενος παραχώρησε ποτέ το παραμικρό (υπέρ του μέλλοντος του) χωρίς λυσσαλέα αντίσταση και, αντιστοίχως, το ελάχιστο ίχνος απόπειρας μεταρρύθμισης και πιθανής κυβερνητικής επιτυχίας διατυμπανίζεται,  όπως διανέμεται πανηγυρικά και ένα πλεόνασμα 2,5 δις ενός κράτους που χρωστά 320δις και δεν μπορεί και να δανειστεί ακόμη καλά - καλά!
 
Η Γερμανία χτυπήθηκε σκληρά από την παγκόσμια κρίση. Πολύ μεγάλη έκθεση του τραπεζικού της συστήματος στην κρίση και μεγάλη πτώση της ζήτησης, έθεσαν σε σοβαρό κίνδυνο τόσο την ανάπτυξη όσο και τη δημοσιονομική σταθερότητα. Έτσι λοιπόν, αρχικώς η κυβέρνηση μεγάλης συνεργασίας και κατόπιν η κυβέρνηση συντηρητικών – φιλελευθέρων, πήραν κατεπείγοντα μέτρα τόσο για τη δημοσιονομική σταθερότητα όσο και για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας, αφού η γερμανική οικονομία εξαρτάται πάρα πολύ από το εξωτερικό εμπόριο. Ο γερμανικός λαός με την ψήφο του και με τη στάση του, επέλεγε όλο και πιο φιλελεύθερα μέτρα, όλο και πιο φιλελεύθερες κυβερνήσεις, προέτασσε το μακροπρόθεσμο του βραχυπρόθεσμου.
 
Υπάρχει άραγε απόδοση χωρίς επένδυση και επένδυση χωρίς κίνδυνο; Έτσι, απελευθερώθηκαν πλήρως οι μισθοί, μειώθηκε το μη μισθολογικό κόστος και αυξήθηκαν τα όρια συνταξιοδότησης, στηρίχθηκε ο τραπεζικός τομέας, αυξήθηκε η εγγύηση των καταθέσεων, αγοράσθηκαν τα τοξικά προϊόντα (ενώ γενικώς το τραπεζικό σύστημα της ήταν διστακτικό στα καινοτομικά εργαλεία των χρηματοπιστωτικών αγορών του ’90 και 2000), καταπολεμήθηκε η βραχυπρόθεσμη κερδοσκοπία, αυξήθηκαν οι δημόσιες επενδύσεις. Δεν δόθηκαν ενισχύσεις (που εξάλλου θα ήταν παράνομες) στην αυτοκινητοβιομηχανία αλλά υποστηρίχθηκε η ρευστότητα της.
 
Η ανεργία μειώθηκε χάριν της λεγόμενης μη τυπικής απασχόλησης, διαρρηγνύοντας παντού το συντηρητικό θεσμικό πλαίσιο προστασίας όσων βρίσκονται εντός εργασίας σε βάρος όσων είναι εκτός (για να γνωρίζουμε κι εμείς ποιοί αντιδρούν σε κάθε αλλαγή!). Το 2011 υπήρχαν 3 εκ. εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, 5εκ. μερικής απασχόλησης, 3εκ. χαμηλών αποδοχών (κάτω από €400/μήνα, βραχυπρόεθσμα συμβόλαια μέχρι 2 μήνες/χρόνο) και 1εκ. μέσω εξωτερικών γραφείων μίσθωσης εργασίας. Ενισχύθηκε ισχυρά, επειγόντως και ποικιλοτρόπως η κατάρτιση των ανέργων αλλά και των εργαζομένων και η προσαρμογή τους στις νέες συνθήκες.
 
Λίγο πριν τις εκλογές και το τέλος της κυβέρνησης μεγάλης συνεργασίας, τον Οκτώβριο του 2009, κατοχυρώθηκε συνταγματικά η δημοσιονομική υπευθυνότητα και η αυτόματη διόρθωση προς αποφυγή της δημιουργίας κρατικού χρέους, κάτι που βεβαίως υπηρέτησε πιστά η νέα γερμανική κυβέρνηση δεξιάς – φιλελευθέρων και φυσικά η νέα κυβέρνηση μεγάλης συνεργασίας (CDU/CSU-SPD) σήμερα. Το κρατικό έλλειμμα έφτασε για τελευταία φορά στο 4%  το 2011. Το διαρθρωτικό έλλειμμα δεν θα ξεπερνά πλέον ποτέ το 0,35% του ΑΕΠ από το 2016. Στο μεταξύ το 2010, «κόπηκαν» δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας ύψους €30δις, δημόσιας διοίκησης €13,5δις, οικογενειακά επιδόματα και ενόπλων δυνάμεων €18δις, βάρη προς τις επιχειρήσεις €19,2δις, συνολικά €82δις και εισαγωγή φόρου αερομεταφορών €10δις από 1.1.2011 κι όλα αυτά χωρίς ν’ «ανοίξει μύτη».
 
Βεβαίως, η Γερμανία στάθηκε τυχερή τρόπον τινά, αφού χρειάσθηκε να προβεί σε δραστικές προσαρμογές λόγω της επανένωσης της μετά το 1990. Η προτεσταντική συναίνεση ανέβασε τον πήχυ και το κόστος εργασίας περιορίσθηκε αισθητά, λόγω της ισότιμης πρόσβασης αλλά και της θεμιτής αξίωσης ανόδου που απέκτησαν οι ανατολικογερμανοί και, ήδη πριν την κρίση, από τα μέσα της δεκαετίας του 2000, όταν στην Ελλάδα ήμασταν στα πάρτυ του EURO και των Ολυμπιακών Αγώνων, η Γερμανία έπαιρνε νέα μέτρα και ανέκαμπτε αποφασιστικά. Μετά το καμπανάκι της παραβίασης των υποχρεώσεων της για το έλλειμμα και το χρέος στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ξεκίνησε μια μεγάλη προσπάθεια δημοσιονομικού «συμμαζέματος» για έναν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό ήδη το 2004, παρά την αριστερή κυβέρνηση (CSU-Πράσινοι). Οι παραδοσιακές της μικρομεσαίες επιχειρήσεις είχαν σημαντική συμβολή στην οικονομική ανάκαμψη. Το Ευρώ, φαίνεται ότι συνέβαλε επίσης εν μέρει στο «γερμανικό θαύμα» το νεότερο, βασικά γιατί σχεδόν εξαφάνισε τους συναλλαγματικούς κινδύνους στους οποίους είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες οι εξαγωγές, αν και αρκετοί Γερμανοί οικονομολόγοι της κυρίαρχης σχολής το αρνούνται.
 
Όταν «ήλθε ο χειμώνας» της κρίσης λοιπόν για όλους και ειδικώς για τους «τζίτζικες», μετά το 2010, η Γερμανία βρέθηκε στη θέση του ασφαλούς ενδοευρωπαϊκού τραπεζικού καταφυγίου, ο κρατικός δανεισμός της κέρδισε πρωτόγνωρα χαμηλά επιτόκια, οι εξαγωγές της ευνοήθηκαν από τη διεθνή υποτίμηση του Ευρώ λόγω της κρίσης και προσελκύσθηκαν εργαζόμενοι στη Γερμανία, ειδικώς δε εξειδικευμένοι υψηλών προσόντων, με μικρότερο κόστος οι οποίοι συμβάλλουν στην ανάπτυξη της. Έτσι όμως κατάφερε να εγγυηθεί για όλους στην Ευρωζώνη καταρχήν τη διάσωση και πλέον τη σταθερότητα του Ευρώ. Φυσικά αυτό δεν έγινε χωρίς κόστος, αφού από την άλλη μεριά οι απευθείας μεταβιβάσεις από τον γερμανικό προϋπολογισμό στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας έχουν κοστίσει μέχρι το τέλος του 2013 στον Γερμανό φορολογούμενο €22δις, αλλά και, έμμεσα, π.χ. με την είσπραξη λιγότερων φόρων που οφείλονται στο ελληνικό κούρεμα και τα μειωμένα κέρδη της γερμανικής κεντρικής τράπεζας.
 
Εν κατακλείδι, η γερμανική επιτυχία με βάση τα αξιόπιστα στοιχεία των διεθνών οργανισμών και ανεξάρτητων μελετών, δείχνει να οφείλεται, στην πανίσχυρη εξειδίκευση στα υψηλής ποιότητας βιομηχανικά προϊόντα και συναφείς υπηρεσίες, γι’ αυτό είναι πολύ σημαντική γι’ αυτήν η εξωτερική και η εγχώρια ανάπτυξη, επομένως μια υγιής και ευημερούσα ευρωζώνη, αλλά και η ΕΕ γενικότερα και η παγκόσμια οικονομία, αφού η γερμανική είναι η 4η πιο εξαγωγική οικονομία του πλανήτη. Στην επιτυχία αυτή συμβάλλει η σταθερή δημοσιονομική κατάσταση και η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, η ισχυρή οικονομία της αγοράς, οι ελεύθερες εργασιακές διαπραγματεύσεις και η γενική κουλτούρα ευρείας συναίνεσης, εμπιστοσύνης και win-win σχέσων (εν αντιθέσει προς την ελληνική ροπή της αυτοκαταστροφής), ο πολύ χαμηλός πληθωρισμός και η σταθερότητα των τιμών, οι ΜΜΕ, αλλά και το Ευρώ. Την επόμενη πενταετία, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που θα εκλεγεί στις 25.4.2014, για τους παραπάνω λόγους, οι Γερμανοί θα επιδιώξουν μια οικονομική διακυβέρνηση και τελικώς την πολιτική ενοποίηση της Ευρωζώνης, θέτοντας ευρύτερα τα θεμέλια μιας ευρωπαϊκής πολιτικής ένωσης.
 
Όποιοι αδυνατούν να βρουν πελάτες ν‘ αγοράσουν τα προϊόντα τους, ν’ ανακαλύψουν ή δημιουργήσουν αγορές, να δημιουργήσουν δηλαδή συγκριτικά πλεονεκτήματα, να είναι ανταγωνιστικοί και εξαγωγικοί στον σύγχρονο κόσμο, προσφέροντας ποιοτικά προϊόντα και υπηρεσίες, τότε απλούστατα αρνούνται τον σύγχρονο κόσμο, εξορκίζοντας τον «παγκόσμιο κυβερνήτη» και τη νέα «τάξη». Προσωρινά ωστόσο. Στην πραγματικότητα αναβάλλουν τις δύσκολες αποφάσεις για ένα μέλλον που δεν θ’ αργήσει καθόλου.
 
Στην Ελλάδα ο συνδυασμός καφενείου, facebook, ατιμωρησίας, ατομικού και συλλογικού λαϊκισμού και αναμονής του από μηχανής Θεού, παραμένει ακαταμάχητος. Παρά την (ιστορικά οφειλόμενη) φιλότιμη προσπάθεια εν είδει κυκνείου άσματος που καταβάλλουν τα κατεστημένα κόμματα του πάλαι ποτέ πανίσχυρου δικομματισμού. «Υπάρχουν δύο είδη ανθρώπων: αυτοί που λένε στο Θεό «γενηθήτω το θέλημά σου» και αυτοί που τους λέει ο Θεός «καλά, κάνε ό,τι νομίζεις» (C.S. Lewis). Οι πρώτοι περιμένουν την ελευθερία να έλθει, οι δεύτεροι είναι ελεύθεροι. Είτε έτσι είτε αλλοιώς όμως, η Ελλάδα δεν έχει άλλη επιλογή απ’ το να παραμείνει σε πλήρη τροχιά με την εξελισσόμενη στην πράξη ευρωπαϊκή ιδέα.
 

Ευρώπη. Αναζητούμε την πλειοψηφία της "μη τυραννίας".

 
Tου Νίκου Γιαννή
 
Ευρωπαϊκή Δημοκρατία το ζητούμενο
 
 Η Ευρώπη οπισθοχωρεί, δεν έχει πνοή, δεν έχει τι να αφηγηθεί πια για τον σημερινό πόσο μάλλον για τον μελλοντικό εαυτό της, εκπροσωπεί το 8% του παγκόσμιου πληθυσμού και μέχρι το 2025 το 6% κι αυτό δεν είναι ενωμένο. Η Γερμανία της σημερινής ακμής και των σημερινών ρυθμών ανάπτυξης σε 10 χρόνια δεν θα συμμετέχει στο G8, στους 8 πλουσίους του κόσμου! Αυτό δεν πάει πουθενά. Η Ελλάδα βυθίζεται μαζί της, ακόμη περισσότερο. Από τη δεκαετία του ’50 η Ελλάδα και η υπόλοιπη Ευρώπη γνώρισαν μια πρωτόγνωρη περίοδο ευημερίας, ειρήνης και ελευθερίας και μάλιστα χωρίς εσωτερική ή εξωτερική επιβολή. Φωτισμένοι ηγέτες, υπερασπιστές της ομοσπονδίας και άλλοι, από κοινού με τα κράτη, έθεσαν τα θεμέλια, «έχτισαν» τη σημερινή Ευρώπη, «από πάνω».
 
Όμως, αν ο ευρωπαϊκός δήμος, λαοί οι πολίτες, δεν «χτιστούν», όχι απλώς να χτίσουν, μέσα στο ευρωπαϊκό σχέδιο, ευρωπαϊκό «γεφύρι δεν στεριώνει». Στο εσωτερικό δημιουργήθηκε η ενωμένη Ευρώπη με οικειοθελή ωστόσο περιορισμένη παραχώρηση κυριαρχίας, χωρίς ηγεμονισμούς, αλαζονεία και εμφανείς ανισότητες. Αβυσσαλέες αντιπαλότητες του παρελθόντος έδωσαν τη θέση τους στην κοινή αγορά, τη συνεργασία, ισοτιμία και πρόοδο. Στο εξωτερικό παρότι αρκετά ευρωπαϊκά κράτη έχασαν την επιρροή που είχαν, η Ευρώπη διατήρησε την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της και, επιπλέον, η μοναδική επιτυχία της ευρωπαϊκής ενοποίησης πρόβαλλε ως ένα παράδειγμα για ένα πιο ελπιδόφορο μέλλον στον υπόλοιπο κόσμο, που ήταν σε υπανάπτυξη, φτώχεια ή και σπαραγμό.
 
Από το 1990 η Ευρώπη ασθμαίνει ενώ μεγάλο μέρος των αναπτυσσομένων περιοχών του κόσμου επιταχύνει. Η νομισματική ένωση αποδείχθηκε ανεπαρκής σπινθήρας, ελπίζουμε όχι κι αιτία επικίνδυνης ανάφλεξης. Η Ελλάδα δεν επιδιόρθωσε τη σκεπή τα χρόνια της καλοκαιρίας και τώρα υποχρεώνεται να το κάνει εν μέσω θυέλλης. Ευρώπη κι Ελλάδα μαζί παρασύρονται στα κύματα, της δημογραφικής γήρανσης με την παγκόσμια πρόκληση της μετανάστευσης, της εκπτώχευσης αξιόλογου μέρους του πληθυσμού με την υποχώρηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των προϊόντων μας, της επιδείνωσης, της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς των εθνικών διοικητικών και κομματικών κατεστημένων, της κρίσης εθνικής ταυτότητας με την άνοδο των αδιέξοδων λαϊκισμών, κάθε είδους στείρων εγωϊσμών και του βίαιου, απλουστευτικού εξτρεμισμού, των ελλειμμάτων και της αδυναμίας αντιμετώπισης της υπερχρέωσης. Ο κρατικός δανεισμός καταστρέφει την ενωμένη Ευρώπη. Τα κράτη δανείσθηκαν υποθηκεύοντας τις επόμενες γενιές προκειμένου να επιβιώσουν τα κατεστημένα συμφέροντα, μεγάλωσαν ποσοτικά και υπέρμετρα, διεφθάρησαν και διέφθειραν, κατισχύοντας της ευρωπαϊκής ιδέας και αποδυναμώνοντας την κοινή πορεία. Όλοι διεκδικούν άναρχα κι εκβιαστικά από μια πίττα που μικραίνει.
 
Γίνεται προφανές ότι δεν μπορούμε να διατηρήσουμε αυτό που μέχρι τώρα είχαμε χωρίς ν΄αντιμετωπίσουμε στη ρίζα τους τις αιτίες που οδήγησαν εδώ, αν συνεχίζουμε να σκεπτόμαστε με τον τρόπο που σκεπτόμασταν, αν δεν απαλλαγούμε από τις φαντασιώσεις ενός ευδαιμονικού παρελθόντος κι αν δεν βγούμε από την εσωτερική και γεωπολιτική αδράνεια στην οποία ο φόβος της αναπόφευκτης μελλοντικής ανασύνταξης μας έχει ακινητοποιήσει. Οι λαοί της Ευρώπης έχουν ήδη αρχίσει να διαμορφώνουν στην πράξη μια κοινή ταυτότητα, η πολιτική έκφραση, ο συντονισμός ενός φιλόδοξου οράματος επί τη βάσει των κοινών αξιών και επιδιώξεων, υπολείπονται. Αυτό που χρειαζόμαστε, είναι μια επανάσταση ως προς την καθημερινή συμμετοχή μας στα κοινά, την ευρυοπτική θεώρηση του κόσμου, την απόλαυση της ατομικής ελευθερίας μας σε πλήρη συσχέτιση με την ανάληψη της ατομικής ευθύνης που της αναλογεί, την αναζήτηση λύσεων εκεί που μόνον υπάρχουν στην πραγματικότητα, όσο μεταβατικά επώδυνο κι αν είναι από προσωπική, ή συναισθηματική άποψη. 
 
Το πρόβλημα δεν είναι η ενωμένη Ευρώπη αλλά η απουσία της. Το πρόβλημα είναι η υπερ-παρουσία των ευρωπαϊκών κρατών σε βάρος ενός κοινού, συνεκτικού, ευρωπαϊκού πολιτικού ιστού. Τα εθνικά κράτη δεν μπορούν να είναι κυρίαρχα με τον τρόπο και την ένταση που ήταν κάποτε. Η ανέφικτη επιστροφή στον τεχνητό παράδεισο της χαμένης εθνικής κυριαρχίας δεν είναι η λύση, αλλά το ίδιο το πρόβλημα. Αρμοδιότητες, κυριαρχία, εξουσία, δημοκρατία, που χάθηκαν στο εθνικό επίπεδο, χωρίς να έχουν ανακτηθεί στο ευρωπαϊκό, είναι σοβαρό πρόβλημα. Η Ευρώπη δεν θα ενωθεί αν δεν γίνει δημοκρατική. Η Ευρώπη δεν θα γίνει δημοκρατική αν δεν γίνει μια ομοσπονδία. Ας συζητήσουμε για τη μορφή της, τις συνταγματικές και θεσμικές της ισορροπίες. Τα κράτη δεν θα καταργηθούν, χωρίς αυτά δεν μπορεί να υπάρξει μια ομοσπονδία.
 
Το ζήτημα είναι να αποφασίσουμε αν θέλουμε μια Ευρώπη ισχυρή ή αδύναμη. Φυσικά η κατάσταση σε κάθε χώρα είναι διαφορετική, αλλά όπως συμβαίνει και στις οικογένειες έχουμε τη δύναμη να ξεπεράσουμε τις προκλήσεις, εφόσον συνεργαστούμε για μια ΕΕ λιτή και ευέλικτη, πιο δημοκρατική, διαφανή και υπόλογη στους πολίτες. Η ελληνική ιστορική, πολιτιστική, δημοκρατική και παραγωγική μοναδικότητα μπορεί να ανθίσει εντός μιας ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Το σημερινό ευρωπαϊκό έλλειμμα και η Ευρώπη των κρατών υπονομεύει την ελληνικότητα, όχι η ανάδειξη του κοινού ευρωπαϊκού σπιτιού και η ενότητα μέσα από τη διαφύλαξη και προαγωγή της διαφορετικότητας. Το μέλλον της Ελλάδας είναι η Ευρώπη, δεν υπάρχει άλλο μέλλον.
 
Οι δύο βασικοί στόχοι του νέου ελληνισμού σήμερα, που συνυφαίνονται άρρηκτα με το μέλλον του, είναι η εμβάθυνση της ευρωπαϊκής δέσμευσης της Ελλάδας και η ενδυνάμωση της Ε.Ε. Η ειρήνη, είναι ευρωπαϊκό επίτευγμα, πανανθρώπινο πρόταγμα και προϋπόθεση ελευθερίας. Η Ευρώπη, εξιστορώντας τη συνολική ανθρώπινη ιστορία, διακυβεύει τη διαρκή ειρήνη. Επιτυγχάνει ευημερία, ελευθερία και κληματική διατήρηση ταυτοχρόνως. Ευρώπη σημαίνει περιορισμένη αλλά αποτελεσματική κρατική εξουσία σε όλα τα επίπεδα, τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό. Χωρίς κρατική αυθαιρεσία, επιβολή και παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών από τις βραχυπρόθεσμες πλειοψηφίες, σε βάρος της ελευθερίας των πολιτών, των επόμενων γενεών και του φυσικού  περιβάλλοντος. Η ανεργία είναι προϊόν του υπέρογκου κράτους στη ζωή μας που κατασιγάζει την καινοτομία, την προσαρμοστικότητα, τη δημιουργία, βολεύοντας αυτό που φεύγει, αντί να ξεβολεύει αυτό που πρέπει να φεύγει. Η Ευρώπη της παράδοσης και της ουτοπίας, των επαναστάσεων και της αυτοκυριαρχίας, επιτρέπει την αναζήτηση μιας «πλειοψηφίας της μη τυραννίας».
 
Στην Ευρώπη χρειαζόμαστε ένα σύντομο και κατανοητό από τους πολίτες Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, με τις αξίες και τους σκοπούς της ένωσης και έναν κατάλογο αρμοδιοτήτων της ένωσης και των κρατών. Ουσιαστική και όχι τελετουργική και τυπολατρική λειτουργία της δημοκρατίας και των θεσμών, ελεύθεροι πολίτες αλλά όχι «ελεύθεροι καβαλλάρηδες». Θέλουμε αυθεντικά ευρωπαϊκά κόμματα από τα θεμέλια κάθε ευρωπαϊκού λαού, από κοινού με τους άλλους ευρωπαϊκούς λαούς που μοιράζονται ανάλογες πολιτικές πεποιθήσεις για την Ευρώπη. Να αναλάβει την πλήρη νομοθετική ευθύνη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στους τομείς ευρωπαϊκής αρμοδιότητας μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Να δημιουργηθεί ένα δεύτερο ομοσπονδιακό νομοθετικό σώμα προς εναρμόνιση των συμφερόντων και ιδιαίτερων ταυτοτήτων των κρατών με αυτά της ομοσπονδίας. Η εκλογή των οργάνων της ευρωπαϊκής εκτελεστικής εξουσίας να γίνεται με δημοκρατικό τρόπο, να λειτουργούν διαφανώς, να λογοδοτούν και να είναι αποτελεσματικά.
 
Ένας δημοκρατικός ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, ικανός να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των Ευρωπαίων πολιτών και να εξασφαλίζει συνθήκες βιώσιμης και αειφόρου ανάπυξης, καταφανώς περισσότερο φιλόδοξου από τον σημερινό δια του οποίου αναδιανέμεται μόλις το 1% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Ταυτοχρόνως με την εξασφάλιση της δημοσιονομικής ισορροπίας στο ευρωπαϊκό και στο κρατικό επίπεδο, ένα ευρωπαϊκό φορολογικό σύστημα (στην έμεση φορολογία) στηριζόμενο σε ίδιους πόρους, θα διευκολύνει τη δημιουργία και θα επιτρέπει τη διαχείριση του ευρωπαϊκού πλούτου σε αντιστοιχία τόσο με τις ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες όσο και με τις φιλειρηνικές ηγετικές φιλοδοξίες της Ευρώπης στον κόσμο. Φυσικά η αυτοδιοίκηση και τα κράτη θα διατηρήσουν αυτοτελώς ευρύτατες φορολογικές δυνατότητες χρηματοδότησης των αρμοδιοτήτων και πολιτικών τους (άμεση φορολογία). Επιτέλους έχουμε ανάγκη μια πραγματική κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτικής ασφαλείας προς διασφάλιση του απαραβιάστου των κοινών συνόρων από κάθε είδους προκλήσεις και ασσύμετρες απειλές.
 
Τα εθνικά πολιτικά κατεστημένα, έχοντας κυριαρχήσει επί της ευρωπαϊκής ιδέας, μας οδήγησαν στην κρίση αυτή, αλλά δεν αποτελεί διέξοδο η διολίσθηση στις απλουστευτικές απαντήσεις του λαϊκισμού, του εθνικισμού και της βίας. Η νέα Ευρώπη δεν θα γίνει μονομιάς, εξάλλου η ιστορία της χαρακτηρίζεται από ένα βήμα πίσω και δύο εμπρός, με γενεσιουργό δύναμη σχεδόν πάντα μια κρίση, όμως τα μικρά βήματα δεν αρκούν πλέον. Θα χρειασθεί σύντομα ένα ποιοτικό άλμα, μια φυγή προς τα εμπρός. Στην ιστορία δεν συμβαίνει αυτό που προβλέπουν οι ειδικοί και οι ρεαλιστές, συμβαίνει αυτό που θέλουν και επιδιώκουν με σκέψη και αφοσίωση οι ενεργοί πολίτες που θέλουν ν’ αλλάξουν τον κόσμο. Αντί για την Ευρώπη των κρατών και των αποτυχιών, να βάλουμε τώρα τις βάσεις για μια Ευρώπη των πολιτών.
 
Ο Νίκος Γιαννής είναι ιδρυτής και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Έκφρασης.
 
Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS
arriton2
© 2013, arriton.gr