Menu

 

logoidea

Μαίρη Καρατζά

Μαίρη Καρατζά

 

Η Μαίρη Καρατζά γεννήθηκε στη Χαλκίδα το 1980. Είναι strategic designer και ασχολείται με τον σχεδιασμό χώρων και επικοινωνίας. Παράλληλα ασχολείται με τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη κοινωνικών δράσεων που εστιάζουν στη συμμετοχή των πολιτών και την ταυτότητα τόπου, υποστηρίζοντας δράσεις όπως η Imagine the City, IDEA|TOPOS, Συν-οικία και Πολιτεία 2.0.

 

url: www.placeidentity.gr

 

To σύγχρονο αστικό τοπίο της Αθήνας και η δημοκρατία.

Της Μαίρης Καρατζά.
Στο αστικό τοπίο της Αθήνας θα μπορούσε κάποιος να παρατηρήσει μία άρνηση προς ό τι υπαγορεύουν το φυσικό τοπίο, η μνήμη, ο πολιτισμός, οι ανάγκες και οι δυνατότητες των Αθηναίων πολιτών.
Μπαζώσαμε και εγκιβωτίσαμε τα ποτάμια μας.
Γυρίσαμε την πλάτη στη θάλασσα.
Κλειδώσαμε τα μνημεία μας έξω από την καθημερινότητα μας.
Σύγχρονοι ναοί καταβρόχθισαν την ταπεινότητα των προγενέστερων, παρότι οι άνθρωποι δεν αλλαξοπίστησαν.
Φτιάξαμε δημόσιους χώρους, όχι για κατοίκους αλλά για περαστικούς που θα καταλήξουν σε κάποιο ιδιωτικό ή εμπορικό χώρο.
 
Αρνούμαστε ακόμα και την διαπολιτιστικότητα μιας πόλης σταυροδρόμι πολιτισμών και ηπείρων.
Τόσο η λειτουργικότητα όσο και η αισθητική του σύγχρονου αστικού τοπίου διαμορφώθηκε μέσα από διαδικασίες τυχαίες, ευκαιριακές, κλειστές και αντιδημοκρατικές. Αρκεί κάποιος να παρατηρήσει τη νομοθετική πορεία των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών στην Ελλάδα από το 1830 μέχρι σήμερα. Πρόκειται ίσως για μία από τις πιο απλές και αποκαλυπτικές περιπτώσεις κατανόησης της πολιτικής που δεν νομοθετεί για το καλό της πόλης και των ανθρώπων της αλλά για τα συμφέροντα κλειστών δικτύων δύναμης. Η δημιουργικότητα, οι κοινωνικές ανάγκες, τα οράματα που έχει εμπνεύσει αυτή η πόλη είναι θεσμικά αποκλεισμένα. Η σύγχρονη αρχιτεκτονική και αστικές παρεμβάσεις που επικρατούν, περισσότερο επιβάλλονται από εξωγενείς παράγοντες και από πολιτικές σκοπιμότητες ή ιδεολογικά παράπονα παρά για το κλεινόν άστυ.
 
Στην πόλη παρότι πρόκειται για ένα ζωντανό συλλογικό υποκείμενο δεν αποτυπώνονται η αυθεντική αυτοδιάθεση, το αίσθημα αυτοσυντήρησης των ανθρώπων της, η παρακαταθήκη των προηγούμενων και η έγνοια των επόμενων γενεών. Θα μπορούσαμε ίσως να παρατηρήσουμε την πορεία δύο προτάσεων ανάπλασης για την πόλη των Αθηνών όπως το Athens River, , πρόταση μίας διεπιστημονικής ομάδας που εργάζεται εθελοντικά και έχει ξεκινήσει από το 2007 για την ανάπλαση του Κηφισού και το  Rethink Athens πρόταση ενός Κοινωφελούς Ιδρύματος το οποίο ξεκίνησε το 2012, για την ανάπλαση της οδού Πανεπιστημίου. Αξίζει να αναζητήσουμε την εξέλιξή τους καθώς και την θέση τους στη δημόσια ενημέρωση. Το πρόβλημα δεν είναι η ιδιωτική πρωτοβουλία, όπως πολλοί νομίζουν, αλλά από πού πηγάζει η ανθρώπινη πρόθεση και αν το όραμα είναι λυσιτελές χωρίς να αρνείται τις πραγματικές ανάγκες της πόλης. Η βασική διαφορά αυτών των δύο εγχειρημάτων είναι ότι το πρώτο σημαίνει κόστος για το ισχύον πολιτικό σύστημα και το 2ο σημαίνει κέρδος. Αυτό αυτομάτως καταδικάζει το ένα εγχείρημα να εμποδίζεται και το άλλο να διευκολύνεται. Όπως καταδικάζονται και κάποιοι δρόμοι να μην σε οδηγούν πουθενά αλλά και κάποια εμπορικά κέντρα να οδηγούν τους δρόμους της πόλης.
 
Όλα τα έργα και οι αλλαγές είναι θεμιτές, αλλά το «πώς;» και το “γιατί;” οφείλει να είναι μία κοινωνική διαδικασία και η απάντηση να μην αποκλείει κανέναν.
 
Ο Τάκης Ζενέτος ανέφερε ότι «Τα σύγχρονα προβλήματα κάνουν ολοένα και πιο φανερή την ανάγκη πολιτικοποίησης και συμμετοχής του αρχιτέκτονα, αλλιώς είναι αδύνατο να τα αντιμετωπίσει σωστά, όσο ταλέντο ή καλή θέληση και αν διαθέτει». Τελικά στη σύγχρονη εποχή η έντονη δημοκρατικοφάνεια των ολιγαρχικών δομών περιορίζουν την ικανότητα και την ψυχραιμία να παρατηρήσουμε τη μηχανική του πολιτικού συστήματος.  Νόμοι και προεδρικά διατάγματα, όπως του 1977 και του 1985 για τους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, μπορούν να ακυρώνουν κάθε ευκαιρία συλλογικής υπεράσπισης του καλού της πόλις. Τελικά το αστικό τοπίο καθιερώνεται σαν μία αρένα σύγκρουσης συμφερόντων.
 
Για να γνωρίσουμε το πώς οι Αθηναίοι πολίτες θα δημιουργούσαν την σύγχρονη πόλη τους προϋποθέτει τη Δημοκρατία. Μία Δημοκρατία που υπαγορεύει η πηγαία ταυτότητα της πόλης, η οποία δεν ιδεολογικοποιείται αλλά αναγνωρίζει πρωτίστως τη δυνατότητα αυτοθέσμισης και την πολιτική ελευθερία των πολιτών.
Οι διαδικασίες σχεδιασμού και λήψης πολιτικών αποφάσεων οφείλουν να διευκολύνουν πρωτίστως την ουσιαστική και άμεση σχέση της πόλης με τον πολιτισμό της, και του πολίτη με την πολιτική. Ο ανοιχτός και συμμετοχικός επανασχεδιασμός εκ θεμελίων των συνταγματικών θεσμών της Ελλάδας αποτελεί το πιο κρίσιμο έργο για να διακοπεί η ματαίωση της δημιουργικότητας και της ευθύνης ατόμων και συλλογικοτήτων  στη χώρα μας.  
 

Ο κρυμμένος θησαυρός της Δημοκρατίας και το κυνήγι μαγισσών

Της Μαίρης Καρατζά.
 
 
Δεν έχω την κατάρτιση για να μιλήσω για την πολιτική, πόσο μάλλον για τη Δημοκρατία αλλά θα τολμήσω να μιλήσω σαν απλός πολίτης καθώς μου το επιτρέπει η άρρηκτη σχέση των εννοιών «Δημοκρατία» και «πολίτης».
Σαν απλός πολίτης απορώ γιατί παραβλέπονται ή στρεβλώνονται τα πιο πολύτιμα χαρακτηριστικά της Δημοκρατίας τα οποία θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν σήμερα καθοριστικά την ελληνική κοινωνία. Πρακτικές εφαρμογές άλλων χωρών που επιτρέπουν στην κοινωνία την αυτοθέσμιση και την αυτοδιαχείρηση των προβλημάτων της, παραβλέπονται συστηματικά, ενώ τη θέση τους παίρνει ένα κυνήγι μαγισσών το οποίο συνήθως τεκμηριώνεται εντέχνως με οικονομικούς δείκτες, μονόπλευρες πολιτικές αναλύσεις, ιστορικά «τεκμήρια» και αναλυτική ψυχολογία του ελληνικού έθνους.    
 
Όλοι γνωρίζουμε ότι στην Αρχαία Αθήνα οι πολίτες συμμετείχαν στην διαμόρφωση και στη λήψη αποφάσεων της πολιτικής, αλλά αυτό που αξίζει περισσότερο να γνωρίζουμε είναι το πώς συμμετείχαν. Διότι ο Δήμος είχε την εξουσία καθώς οι πολίτες συμμετείχαν σε 3 σώματα, στην Εκκλησία του Δήμου, στη Βουλή και στα Δικαστήρια. Επομένως πολύ πριν από την αρχή της πλειοψηφίας στη Δημοκρατία, ήδη από την εποχή της γέννησής της, υπάρχει η αρχή της διάκρισης των εξουσιών. Καθοριστικά ανεξάρτητα σώματα πολιτών τα οποία λειτουργούσαν συμπληρωματικά και εξισορροπητικά στην διακυβέρνηση των κοινών. Και παρότι αυτή η βασική αρχή δεν εξασφαλίζεται συνταγματικά στην σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, δεν είναι λίγοι αυτοί που σήμερα τολμούν να αντιπαραθέσουν τη Δημοκρατία με τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Είναι αυτοί που ξεχνούν να μας επισημάνουν ότι, ακόμα και πριν από χιλιάδες χρόνια, οι ίδιοι οι πολίτες είχαν θεσπίσει νόμο σύμφωνα με τον οποίο οι αποφάσεις που αφορούσαν σε χρηματικές ποινές ή καταδίκες έπρεπε πριν εκτελεσθούν να εγκριθούν από τα Δικαστήρια. Έτσι ενισχύονταν η αξία της τήρησης των νόμων μερικοί από τους οποίους θεσπίζονταν για να προστατεύουν τους αδύναμους, τις ελευθερίες ή να για να διαφυλάξουν το κοινωνικό συμφέρον από τους δημαγωγούς.
 
Αν από πολλούς η διαδικασία της κλήρωσης των πολιτικών αξιωματούχων, σχολιάζεται ως γραφική, έχει σημασία να διαπιστώσουν γιατί επικράτησε αυτός ο θεσμός στην Δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας ή πώς ακριβώς εφαρμοζόταν στις περιπτώσεις ανάδειξης των «Αρχόντων». Η διαδικασία της κλήρωσης είχε θεσπιστεί για τα περισσότερα αξιώματα στην πολιτική διοίκηση, προκειμένου να μην αναδεικνύονται μόνο οι πιο δημοφιλείς ή οι πιο πλούσιοι πολίτες, προστατεύοντας έτσι την πολιτική από το σημερινό φαινόμενο των επηρμένων πολιτικών. Καθώς επίσης οι «Άρχοντες» αναδεικνύονταν με κλήρωση από μία λίστα αντρών που κρίνονταν από πριν άξιοι να λάβουν μέρος στην διαδικασία, τους οποίους τους υποδείκνυαν οι ίδιοι οι πολίτες, και όχι κάποιος κομματικός αρχηγός ή μηχανισμός όπως προκύπτει σήμερα. Γιατί επιτέλους αξίζει να γίνουμε ακριβείς και να διαπιστώσουμε ότι σήμερα ΔΕΝ ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ αυτούς που μας κυβερνούν αλλά ως ψηφοφόροι καλούμαστε να εκλέξουμε τα, προεπιλεγμένα από το πολιτικό σύστημα, πρόσωπα. Καλούμαστε να υποστηρίξουμε άθελά μας την μετριότητα και την υπακοή των αντιπροσώπων μας στις πολιτικές ηγεσίες.
 
Πολιτικές ηγεσίες, οι οποίες επίσης δεν επιλέγονται ούτε καν αναδεικνύονται από τους πολίτες. Γιατί ακόμα και το αξίωμα του Πρωθυπουργού της χώρας μας δεν εξασφαλίζεται από την πλειοψηφική επιλογή του από τους ψηφοφόρους αφού, σύμφωνα με τον εκλογικό μας νόμο, του χαρίζονται όλες οι ψήφοι του κόμματός στην περιφέρειά του, όντας αρχηγός και παίρνει το χρίσμα ακόμα και αν ένας άλλος υποψήφιος Βουλευτής έχει συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους από το εκλογικό σώμα. Καταλήγουμε λοιπόν στα ανώτερα πολιτικά αξιώματα, Πρόεδρος της Δημοκρατίας και Πρωθυπουργός, να αναδεικνύονται όσοι ελιχθούν και διαπλέκουν καλύτερα στους κομματικούς μηχανισμούς και τα παρακλάδια τους.
 
Γιατί να ξεχνούν να μας αναφέρουν ότι η Εκκλησία του Δήμου στην Αρχαία Αθήνα ψήφιζε για να αποφασίσει αν οι άρχοντες έκαναν σωστά τη δουλειά τους όπως επίσης ότι οι ίδιοι οι πολίτες μπορούσαν να επιβάλλουν κατηγορία εναντίον οποιουδήποτε αξιωματούχου θεωρούσαν ότι δεν συμμορφώνεται με τους νόμους. Ή ότι η Βουλή εάν δεν παρέδιδε ολοκληρωμένο έργο στη Βουλή της επόμενης χρονιάς δεν θα μπορούσε να λάβει την δωρεά που της αναλογούσε, ξεχνώντας έτσι να μας αναδείξουν τις σημερινές απυρόβλητες και λαίμαργες εξουσίες των πολιτικών αξιωματούχων ανεξαρτήτως έργου ή προσφοράς προς την κοινωνία? 
 
Μπορεί πολλοί να θέλουν να μας προστατέψουν ισχυριζόμενοι ότι η Δημοκρατία προϋποθέτει «ηθικούς» πολίτες αλλά ξεχνάνε να μας προστατέψουν από την ανηθικότητα της συγκέντρωσης εξουσίας. Ξεχνάνε να μας επισημάνουν ότι η Δημοκρατία επινοήθηκε και εφαρμόστηκε για αυτόν ακριβώς τον λόγο – με πλήρη αποδοχή στην ανθρώπινη φύση μέσα στα παιχνίδια ισχύος.
 
Για την κορύφωση της Δημοκρατίας έχει γραφτεί ότι «οι Αθηναίοι φαίνεται πως είχαν δίκιο να ακολουθούν αυτή την τακτική, γιατί είναι ευκολότερο να εξαγοράζεις τους λίγους αντί τους πολλούς, είτε με χρήματα είτε με παροχές», αλλά και ο Αριστοτέλης κατατάσσεται και σχολιάζεται από πολλούς όπως τους βολεύει, παρότι μέσα από το έργο του βρίσκει κάποιος όλες εκείνες τις πολύτιμες πληροφορίες που θα μπορούσαν σήμερα να κάνουν τη διαφορά.
 
Μία σχετικά απλή παρατήρηση και τεχνική ανάλυση των πολιτειακών θεσμών της Ελλάδας, όπως περιγράφονται από το ισχύον Σύνταγμα μας, αρκεί για να διαπιστώσει και ο απλός πολίτης τα συστατικά ολιγαρχικού πολιτεύματος να υπερισχύουν θριαμβευτικά και να στερούν από τους Έλληνες πολίτες βασικά πολιτικά δικαιώματα και ελευθερίες. 
 
Και όμως η ρητορική απαξίωσης της κοινωνίας και του διαφορετικού από εμάς και τα σεμινάρια χαλάρωσης και αυτοβελτίωσης του ατόμου καλά κρατούν στην Ελλάδα – προφανώς τα έχουμε ανάγκη και αυτά – μόνο που η αυτοβελτίωση μίας πολιτικής κοινωνίας απαιτεί ασκήσεις Δημοκρατίας.
Και για όσους σπεύδουν να μας προστατέψουν από τις απειλές και τις αδυναμίες της Δημοκρατίας ας μας θυμίζουν τουλάχιστον μερικές από τις αρχές της: ισονομία, ισηγορία, κράτος δικαίου, αξιοκρατία, πολιτισμός.   
 
 
 
Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS
arriton2
© 2013, arriton.gr